به هر تقدير ، در مورد « زوج » تقييد به اينكه حالت سابقه او كتابى ( يا مجوسى ملحق به كتابى ) باشد بلادليل است ، علاوه بر اينكه صريح بعضى از روايات اين بود كه مشركينى كه از مكه به مدينه مهاجرت كردند و مسلمان شدند آنگاه همسرانشان به آنها ملحق مىشوند عقد ازدواجشان همچنان باقى است و منقطع نمىشود « 1 » . و واضح است كه بسيارى از اين مشركين همان بت‌پرستان و وثنيه بوده‌اند . 3 ) آيا كتابيه بودن زوجه ، در استدامه نكاح بعد از اسلام زوج لازم است ؟ اما درباره « زوجه » گفته‌اند كه استدامه نكاح در فرض اسلام زوج مربوط به فرضى است كه زوجه كتابيه ( و يا مجوسيه ) باشد ، ولى اگر زوجه بت‌پرست و وثنى باشد در اين صورت اگر اسلام زوج قبل از دخول باشد عقد منفسخ مىشود و اگر زوج بعد از دخول اسلام بياورد زن بايد عده طلاق نگه داشته و چنانچه قبل از انقضاء عده ، زن نيز مسلمان شود عقد آنها باقى است و الّا عقد منفسخ مىگردد . 4 ) نظر استاد مد ظله به نظر مىرسد استفاده چنين تفصيلى ( فرق بين زوجه كتابيه و غير كتابيه ) در مورد استدامه نكاح ، از روايات وارده در مسأله مشكل است . در جلسه آينده كلمات فقهاء را در همين زمينه مورد بررسى قرار خواهيم داد . و آنچه در اينجا ذكر مىكنيم كلامى از مرحوم مجلسى اول در روضة المتقين است كه به نظر مىرسد ايشان نيز تمايل به عدم فرق مذكور دارند زيرا ايشان پس از آنكه از رواياتى كه در مورد شخصى كه اسلام آورده و زنش در بلاد مشركين بوده آنگاه به او ملحق مىشود ، چنين استظهار مىكند كه مقصود از الحاق زن به شوهرش ، اسلام آوردن او است . حرفى از اينكه الحاق زن به شوهر آيا بعد از انقضاء عده بوده تا اينكه عقد منفسخ باشد يا قبل از انقضاء بوده است تا اينكه عقد صحيح باشد ، به ميان نياورده است ، چنانچه در خود روايت نيز چنين تفصيلى مطرح نيست .

--> ( 1 ) - الوسائل ، ج 20 ، ابواب ما يحرم بالكفر ، باب 5 ، جواب استدامة تزويج الذميه اذا اسلم الزوج ، ح 1 .